OpenAI và Sam Altman: Hành trình hiện thực hóa tầm nhìn AI

VÀO THÁNG 12, Altman và Iger đã khiến cả Thung lũng Silicon lẫn Hollywood phải kinh ngạc khi công bố một thỏa thuận cho phép OpenAI cấp phép sử dụng các nhân vật từ vũ trụ Disney, bao gồm chuột Mickey, Darth Vader và Lọ Lem, để sử dụng trong ứng dụng Sora của OpenAI, một công cụ sử dụng AI để tạo ra các video thực tế từ những câu lệnh đơn giản nhất. Đây là một liên minh gây kinh ngạc, bởi Disney vốn nổi tiếng là cực kỳ khắt khe trong việc bảo vệ sở hữu trí tuệ của mình, còn Hollywood nói chung lại coi AI là một mối đe dọa mang tính sống còn.

Được thảo luận trong hơn một năm, thỏa thuận này cho phép Disney, cùng với các quyền lợi khác, được đưa các video do Sora tạo ra lên dịch vụ phát trực tuyến Disney+. Nó cũng chứng kiến việc Altman thuyết phục được gã khổng lồ giải trí thực hiện khoản đầu tư cổ phần trị giá 1 tỷ USD vào OpenAI, mang lại cho “con quái vật” AI này sự ủng hộ mang tính biểu tượng “nhiệm màu” nhất từ Hollywood. “Sam muốn điều đó như một dấu hiệu của sự tin tưởng và, về cơ bản, là để củng cố mối quan hệ đối tác,” Iger nói. “Và để tạo ra một tình thế mà Disney có ‘nhiều phần trách nhiệm gắn liền với lợi ích’ hơn một chút”.

Trong số kho tàng những kỷ vật của Altman, có một bàn tay robot được OpenAI chế tạo nhằm giúp trí tuệ nhân tạo có thể giải được khối Rubik. “Đó là một thiết bị cực kỳ mỏng manh,” Altman nói. “Các dây gân của nó bị đứt liên tục.”

Điều này cũng nói lên tầm ảnh hưởng của Altman, thứ đã phình to cùng với sự lớn mạnh của OpenAI. Vào ngày làm việc trọn vẹn đầu tiên trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump, Altman đã xuất hiện tại Nhà Trắng bên cạnh Trump, đồng sáng lập Oracle Larry Ellison và Masayoshi Son, nhà đầu tư công nghệ kiêm tỷ phú của Softbank, để công bố dự án Stargate. Đây là một cam kết táo bạo trị giá 500 tỷ USD nhằm xây dựng cơ sở hạ tầng AI tại Mỹ. Đó là một bước đi phô trương, phù hợp với một vị tổng thống theo chủ nghĩa tối đa và một nhà đầu tư ưa mạo hiểm như Son. Nhưng chính Altman mới là người muốn tiến xa hơn nữa. “Chúng tôi đã thảo luận, và cậu ấy nói rằng ‘càng nhiều càng tốt’,” Son chia sẻ với Forbes. 

Altman nói rằng Trump là một người dễ làm việc cùng khi thảo luận về vấn đề AI, mặc dù các chính sách mang tính chủ nghĩa dân tộc của chính quyền này không hoàn toàn đồng nhất với quan điểm của cá nhân ông hay OpenAI. “Công việc của ông ấy là đảm bảo rằng nước Mỹ giành chiến thắng. Còn tôi xem sứ mệnh của chúng tôi là dành cho toàn nhân loại,” Altman chia sẻ. “Có một sự đối lập nhất định ở đó.”

Dẫu vậy, khi OpenAI đang thực hiện một cuộc “thâu tóm” quy mô lớn để chiếm lĩnh tương lai, cũng có một số điểm tương đồng trong xu hướng bành trướng của cả hai bên. Bên cạnh ChatGPT, Sora và bất cứ thứ gì mà Jony Ive thực sự đang nghiên cứu, công ty này còn đang chế tạo một loại chip AI tùy chỉnh, một ứng dụng mạng xã hội để cạnh tranh với X và thậm chí đang cân nhắc về các robot nhân hình làm việc trong nhà máy.

Vào tháng 1, OpenAI đã công bố một bộ công cụ phần mềm dành cho các tổ chức y tế và một mô hình kinh doanh miễn phí có hỗ trợ quảng cáo cho ChatGPT. Giám đốc nghiên cứu của OpenAI, Mark Chen, chia sẻ với Forbes rằng trong năm tới, công ty hy vọng sẽ phát triển được một “nghiên cứu sinh” AI có khả năng giúp đội ngũ của ông đẩy nhanh các ý tưởng của mình.

Những người chỉ trích nhìn vào tất cả những điều này và cho rằng Altman chỉ đang cố gắng biến OpenAI trở thành một thực thể “quá lớn để có thể sụp đổ”, một lập luận mà các đồng minh của ông bác bỏ. “Tôi không nghĩ có một kế hoạch bí mật nào ở đây cả,” chủ tịch OpenAI Bret Taylor nói. “Mọi người chỉ đơn giản là đang rất phấn khích về tác động của AI đối với nhân loại.”

Graham nghĩ rằng đó đơn giản là bản tính của Altman. “Nếu cậu ấy thấy một cơ hội nào đó chưa được khai thác, cậu ấy sẽ rất khó lòng mà bỏ qua nó,” ông nói, đồng thời lưu ý rằng người học trò cũ của mình có một “điểm yếu” đặc biệt dành cho những thứ đang bị định giá thấp hơn giá trị thực. “Tôi cá là cậu ấy đang thấy rất khó để cưỡng lại việc thu mua bất động sản thương mại tại San Francisco.”

Altman nắm giữ cổ phần tại hơn 400 công ty, một con số gợi lên sự thiếu tập trung nhất định. Nhiều nhân viên của OpenAI chia sẻ với Forbes rằng họ lo sợ công ty đang cố gắng làm quá nhiều việc trong thời gian rất ngắn. Họ lo ngại về khả năng duy trì vị thế dẫn đầu trong cuộc đua mô hình AI, đặc biệt là sau khi GPT-5 ra mắt và bị phần lớn giới công nghệ đánh giá là một sự thất vọng. Và họ đã bị chấn động khi Apple chọn các mô hình AI của Google để vận hành thế hệ Siri tiếp theo, một thỏa thuận mà lẽ ra OpenAI không được phép để mất, bởi trước đó họ đã là đơn vị cung cấp nền tảng cho dịch vụ Apple Intelligence của gã khổng lồ iPhone này. 

Về phần mình, Altman khẳng định ông tập trung “110%” vào OpenAI và sứ mệnh cốt lõi là đạt được AGI (trí tuệ nhân tạo tổng quát), một khái niệm vốn được định nghĩa một cách mơ hồ đến mức tiện lợi, và có thể còn cách xa chúng ta từ 3 năm, 30 năm hoặc là… mãi mãi. Tại một thời điểm trong cuộc trò chuyện, ông đơn giản là tuyên bố chiến thắng: “Về cơ bản, chúng tôi đã xây dựng được AGI, hoặc ít nhất là đã tiến rất gần đến nó.”

Khi được nghe về khẳng định này, CEO Satya Nadella của Microsoft đã đưa ra một cái nhìn thực tế để “kiểm chứng” vấn đề. “Tôi không nghĩ rằng chúng ta đã tiến gần đến AGI,” ông vừa nói vừa cười nhẹ. “Chúng tôi đã có một quy trình thẩm định bài bản. Việc công bố nó không phụ thuộc vào việc Sam hay tôi tự mình tuyên bố.”

Ngay cả khi là một trong những đối tác quan trọng nhất của OpenAI, Nadella thừa nhận giữa hai công ty có những “ma sát” tự nhiên khi cùng cạnh tranh trong lĩnh vực AI. “Sẽ có những vùng xám,” ông nói. “Vì vậy, thuật ngữ ‘vừa là bạn vừa là thù’, tôi nghĩ, là một cách hay để mô tả [mối quan hệ này].”

Vài ngày sau, Altman đã tiết chế lại những phát biểu của mình. “Tôi muốn nói điều đó như một sự khẳng định về mặt tinh thần, chứ không phải theo nghĩa đen,” ông nói. Việc đạt được AGI, ông thừa nhận, sẽ đòi hỏi “rất nhiều đột phá ở quy mô vừa. Tôi không nghĩ rằng chúng ta cần thêm một cú đột phá khổng lồ nào nữa.”

Sự kiên định của CEO OpenAI trong việc mở rộng quy mô ngay lập tức và quyết liệt thường vấp phải sự chỉ trích. Hãy nhìn vào cam kết gây chấn động dư luận của ông khi dự định chi 1,4 nghìn tỷ USD (phần lớn cho chip AI và các trung tâm dữ liệu) trong 8 năm tới. Trong tâm trí ông, việc cần số tiền và năng lực tính toán khổng lồ như vậy để bắt kịp tốc độ tăng trưởng theo cấp số nhân của AI là điều “hiển nhiên”. “Thế nhưng phần còn lại của thế giới thì lại kiểu: ‘Thực tế tài chính đâu rồi?’. Và tôi không nghĩ mình là người giỏi nhất trong việc cân bằng hai góc nhìn đối chọi đó trong đầu,” ông thừa nhận.

Altman có một kế hoạch kế nhiệm khá đơn giản cho OpenAI: giao lại công ty cho một mô hình AI. Nếu mục tiêu là đưa trí tuệ nhân tạo trở nên tiên tiến đến mức nó có thể điều hành các công ty, ông đặt câu hỏi, vậy thì tại sao không phải là công ty của chính ông? “Tôi sẽ không bao giờ cản trở điều đó,” ông nói. “Tôi nên là người sẵn lòng thực hiện điều đó nhất.”

Và sau đó thì sao?

Ông nói rằng mình không còn tham vọng nghề nghiệp nào khác ngoài OpenAI, với một ngoại lệ duy nhất: Trong một thế giới hậu AGI (sau khi trí tuệ nhân tạo tổng quát đã xuất hiện), ông có thể sẽ tìm thấy niềm đam mê trong một loại hình công việc mới chưa từng tồn tại ở hiện tại. “Những điều tôi thực sự muốn đạt được, tôi phần lớn đã hoàn thành rồi,” ông nói. “Tôi cảm thấy như mình đang chơi ở những ‘màn thưởng thêm’ tại thời điểm này.”