Công nghệ AI quân sự bùng nổ: Startup 10 tỷ USD đưa AI lên xe tăng và máy bay

Applied Intuition muốn đưa công nghệ tự hành của mình vào mọi phương tiện từ xe đầu kéo hạng nặng cho đến xe tăng. nhưng để mở rộng quy mô vượt khỏi mảng kinh doanh 800 triệu usd này, họ sẽ phải đối đầu với Tesla, Google, Nvidia và nhiều Startup khác đang tranh nhau vị trí dẫn đầu trong mảng tự hành.

Một ngày đông đầy nắng tại Thung lũng Silicon, Qasar Younis vội xỏ giày ngay lối vào trụ sở chính Applied Intuition, California. Vị CEO nghiêm cấm mang giày dép bên ngoài vào tòa nhà, nghĩa là nhân viên và khách đều phải cởi giày, một thói quen Younis đã tiếp thu sau thời gian ngắn làm việc tại hãng sản xuất phụ tùng xe hơi Bosch ở Nhật Bản.

Giờ đây, chân mang ủng đen đi qua tháp nước cao hơn 45m, đỉnh như lon cocktail trái cây – hình ảnh cuối cùng chứng tỏ nơi đây vốn là khu nhà máy đóng hộp trái cây Libby, anh đang tới gara công ty, một nhà kho công nghệ tập trung nhiều thử nghiệm mới nhất của Applied về phần mềm xe hơi.

Bên trong, khoảng hơn chục kỹ sư trẻ từng làm việc tại Honda, General Motors… đứng cạnh nhiều phương tiện khác nhau. Younis chỉ vào chiếc Jeep Grand Wagoneer đời 2021 đã trang bị hệ thống thông tin giải trí, tính năng điều khiển ghế ngồi và chẩn đoán lỗi phương tiện. Phía sâu hơn là xe tải thùng Isuzu gắn robot đã chạy thử trên xa lộ ở Nhật Bản. Gần đó, máy xúc JCB Teleskid cỡ nhỏ tự hành trên công trường xây dựng, cùng xe bán tải Ford Raptor tự hành dùng cho quân đội Mỹ, chuyên chở trang thiết bị không cần binh sĩ cầm lái.

Các phương tiện này dùng chung phần mềm: hệ điều hành của Applied Intuition, mà theo Younis, dùng được trên mọi phương tiện để kết nối và quản lý toàn bộ linh kiện điện tử riêng lẻ với khả năng tự hành ngày càng cao. Thành lập năm 2017, Applied chủ yếu bán hệ thống này cho các hãng sản xuất xe hơi truyền thống như Stellantis, vừa ký kết thương vụ lớn hồi tháng 10. Thông điệp chào bán: công nghệ của Applied sẽ giúp khách hàng thách thức các ông lớn thế hệ mới như Tesla, Google và Rivian, cùng nhiều đối thủ mới nổi của Trung Quốc đang biến xe hơi thành “máy tính trên bánh xe”.

“Trước đây, [các hãng xe] gom hết số module này từ nhà cung cấp, dùng cho hệ thống phanh và ghế ngồi, mỗi cái đều cài sẵn một phần mềm nhỏ,” theo chia sẻ của Younis, một người nhập cư gốc Pakistan nói năng lưu loát. “Đó là lý do họ không giống Tesla. Họ phải ghép 5 đến 8 hệ điều hành khác nhau trên một xe và không thể một lần cập nhật cả hệ thống.” Phần mềm của Applied, anh nói, “chính là mắt xích còn thiếu để biến xe hơi, xe tải và cả xe tăng trở nên thông minh”.

Cửa hàng công nghệ một điểm đến là mô hình hấp dẫn đối với các hãng xe lâu nay vẫn chật vật ngay cả với phần mềm cơ bản nhất. Chẳng hạn, Volkswagen đã đổ hàng tỷ USD cùng hàng ngàn kỹ sư để dốc toàn lực cạnh tranh với Tesla, nhưng công nghệ đó chẳng đi đến đâu, CEO bất ngờ từ chức, công ty thì phải chật vật tích hợp code thuê ngoài. Ngay cả Ford và hãng uy tín như Toyota cũng đã phải thu hồi tổng cộng hơn 2 triệu xe trong năm ngoái để sửa lỗi phần mềm nhỏ.

Năm ngoái Applied thu về khoảng 800 triệu USD, gấp đôi năm 2024, song tiếp tục duy trì biên lợi nhuận gộp ít nhất 80%. Các nhà đầu tư hàng đầu như BlackRock, Andreessen Horowitz và Kleiner Perkins đều thích mức tăng trưởng đó cũng như tầm nhìn của Younis (anh ấy là “CEO AI giỏi nhất mà chẳng mấy ai biết đến,” nhà đầu tư kiêm thành viên hội đồng quản trị Marc Andreessen vừa đăng trên X). Tháng 6.2025, công ty được rót thêm 600 triệu USD (nâng tổng số vốn huy động lên đến 1,1 tỷ USD), đẩy mức định giá lên 15 tỷ USD. Theo ước tính của Forbes, số liệu đó đồng nghĩa Younis và người đồng sáng lập Peter Ludwig mỗi người sở hữu ít nhất 1,5 tỷ USD. Younis cho biết Applied đã đạt dòng tiền dương trong “gần trọn lịch sử hoạt động”.

Giúp xe vận hành tốt hơn thì chưa đủ, Applied còn muốn chúng tự vận hành. Công ty đã tích hợp tính năng hỗ trợ lái vào hệ điều hành xe hơi, nhưng canh bạc lớn của Younis là nền tảng tự lái duy nhất cho mọi phương tiện, dù là xe bán tải F-150 hay tiêm kích F-16. Hiện các hợp đồng của Applied đã mở rộng sang cả quân đội Mỹ: 60 triệu USD giá trị hợp đồng công khai với lục quân và không quân. Họ cũng hợp tác với các nhà sản xuất chuyên về thiết bị vận tải đường bộ, khai thác mỏ và xây dựng như Komatsu và Scania, ông lớn dòng xe đầu kéo hạng nặng Thụy Điển. Ludwig tuyên bố chỉ 18 tháng nữa thôi sẽ có loại xe tự hành 100%, một đợt lái thử cho thấy công nghệ của Applied vẫn cần tinh chỉnh chút ít.

“Chúng tôi đã đầu tư mạnh tay để giúp AI có thể quan sát, suy nghĩ và hành động. Chúng tôi hiện có thể triển khai công nghệ đó cho tất cả các mảng khác biệt này,” Ludwig nói. “Dù đang nói về xe hơi, drone trong quốc phòng, robot hình người hay máy nông nghiệp phục vụ canh tác.” Điều đó sẽ giúp giảm giá thành – một hệ thống linh hoạt đơn nhất sẽ rẻ hơn các hệ thống chuyên biệt. Hiện tại, Applied tính phí phần mềm theo từng xe. Điều khoản cụ thể tùy từng hợp đồng, nhưng ông lớn như Stellantis có thể trả hơn 100 USD cho mỗi xe. Phần mềm xe công nghiệp, như xe tải khai thác mỏ, có số lượng ít hơn nhưng sinh lợi cao hơn tính theo đơn vị xe.

Applied có đà phát triển ấn tượng trong ngành song vẫn phải cạnh tranh với nhiều đối thủ, kể cả gã khổng lồ phần mềm xe hơi QNX. Tesla hiện có hàng triệu xe hơi lưu thông trên đường với các tính năng hỗ trợ lái mà Elon Musk đang nóng lòng muốn nâng cấp thành tự hành 100%. Dù Tesla đang tụt hậu so với Waymo trong cuộc đua robotaxi, công nghệ của Musk “thực chiến” hơn Applied đáng kể. Hiện tại, khách hàng trong mảng tự lái duy nhất của Younis là Isuzu của Nhật Bản, một số khách lâu năm như VW và Nissan lại đang hợp tác với các đối thủ như Mobileye và Wayve.

Nhưng ngay cả khi phần mềm của Applied sẵn sàng trong vài năm tới, việc triển khai xe tự hành trên diện rộng vẫn rất xa vời trước rào cản pháp lý và tâm lý cẩn trọng của người tiêu dùng. Thay vào đó, Younis đặt cược rằng việc triển khai phần mềm tự hành vào không gian có biên độ lỗi rộng hơn sẽ giúp anh dễ chiến thắng hơn trong cả mảng xe tự lái. Loại xe trọng tải ở mỏ, máy gặt đập liên hợp hay tàu tuần tra không người lái đều không lo đụng phải người đi bộ. Đó là “tư duy thực dụng triệt để,” anh nói.

Nguồn: forbest.vn